رسومات شب یلدا در طالقان

شب یلدا در طالقان نیز مانند سایر شهر ها دارای رسومات و جذابیت های خاص خود است

   Admin        شنبه, 30 آذر 1398       اخبار
رسومات شب یلدا در طالقان

 

یلدا شب طولانی و زیبا غصه گوی آغاز فصل زمستان است . این شب در طالقان نیز مانند سایر شهر ها دارای تفاوت و جذابیت های خاص خود است .

یلدا طولانی ترین شب سال می باشد . در هر گوشه از اقلیم ایران زمین با سنت های خاص خود این شب را با سخنان و بذله گویی و شعر خوانی و حافظ خوانی و تزیین سفره های مخصوص یلدا که با انار و میوه ها و تنقلات پر شده اند جشن می گیرند . یکی از مهمترین نکات مهم این شب جمع شدن افراد خانواده در کنار بزرگ تر های فامیل می باشد .

در شب یلد سفره آرایی یکی از پر جلوه ترین بخش های آن می باشد . در سفره شب یلدا بیشترین چشم نوازی را انار به خود اختصاص می دهد . حافظ خوانی در شب یلدا یکی از قدیمی ترین رسوم در آن می باشد که اصولابزرگتر های فامیل انجام خواهد داد .

یلدا در شهر تاریخی و فرهنگی طالقان نیز طبق رسومات قدیمی آن انجام می شود . مردم طالقان در شب یلدا برای گرفتن فال حافظ به خانه ای که آن را تعبیر خانه می نامند می روند . تعبیر خانه از قدیمی ترین خانه های طالقان می باشد . که نام قدیمی آن اجاق شب چله می باشد .

در شب چله یا همان شب یلدا تعدادی از ریش سفیدان و بزرگان روستا که همگی با سواد و متاهل می باشند در تعبیر خانه حضور می یابند و آفتابه ای تمیز و مسی در وسط مجلس می گذارند .

دختران دم بخت در پشت بام تعبیر خانه جمع شده و بعد از نیت کردن ، هر کدام از آنها از روزنه ی گنبد خانه اشیایی ماندد سکه یا انگشتر و النگو یا گوشواره و... به درون آن می اندازند

پس از نیت کردن دختران دم بخت 10 نفر از ریش سفیدان به نوبت تفالی به دیوان حافظ زده و هنگام خواندن شعر در در آفتابه کرده و یکی از اشیاء داخل آن را در می آورند ( هر اشیاء مربوط به یک دختر می باشد و آن اشیاء باید متفاوت از سایر وسایل دختران دیگر باشد ) . دختران دم بخت از بیرون به داخل مسلط بوده و با دقت به فال خود گوش می دهند . در صورت فال نیکو خوشحال شده و در صورت فال بد تا سال بعد صبر می کنند .

پس از پایان فال حافظ ، خانواده ی دخترانی که فالشان خوب بوده است سینی شیرینی و میوه را به تعبیر خانه می آورند .

 

 

در گویش محلی طالقان شب یلدا یا شب چله را ، شب چرز یا شب چره می نامند .

آيين شب يلدا از روزگاران بسيار دير و دور در شهرها و روستاهاي كهن در دامنه البرز جنوبي كه اكنون استان البرز ناميده مي شود با شور و حال خاصي برگزار مي شده است .

شال اندازي و در جي سران دو آيين باستاني و سنتي منطقه طالقان در شب يلدا است.شب چله را در طالقان كه شايد هنوز هم كم و بيش در برخي نقاط روستايي رواج داشته باشد با برگزاري اين دو آيين گرامي مي دارند.در اين شب هنگامي كه خورشيد غروب كرد و چراغ خانه ها يكي يكي روشن شد ، رسم شال اندازي نيز شروع مي شود.رسم شال اندازي ويژه جوانان است ، در برگزاري اين آيين جوان خواستگار، شالي پشمي بر مي دارد و بالاي بام خانه دختر مورد نظرش مي رود و هديه خود را كه جوراب ، چادر ، گو شواره، النگو يا روسري است به گوشه شال مي بندد و از سوراخ گنبد خانه آن را به پايين مي فرستد .اهل خانه وقتي دريافتند كه شال آويزان است، موضوع را مي فهمند و از خانه بيرون مي روند و دختر تنها مي ماند و در اين حال دختر با پسر اندكي حرف مي زند و هديه را از شال باز مي كند و به پدر و مادرش مي دهد.نكته جالب اين آيين آنجاست كه مادر دختر اگر موافق اين وصلت باشد هديه اي قابل قبول جايگزين آن مي كند و تكان مي دهد تا پسر آن را بالا بكشد ولي اگر مادر دختر موافق نباشد يك شي بي ارزش از جمله لنگه گيوه كهنه و پاره را جايگزين آن مي كند كه در اين صورت پسر مي فهمد كه ديگر نبايد اطراف اين خانه آفتابي شود.

در جي سران' نام يكي ديگر از آيين هاي شب يلدا در روستاهاي منطقه طالقان است كه به خصوص در روستاهاي كش و لهران طالقان با زيبايي خاصي برگزار مي شود و در اين شب بيشتر دور يكديگر جمع شده و مراسم را همراه با شب نشيني طولاني و شب چراني مفصل اجرا مي كنند و جوانان نيز در اين شب با خارج شدن از منزل آيين 'درجي سران' را انجام مي دهند.در جي سران به اين صورت بوده است كه فرد مورد نظر يك نخ بلند را به لنگه جوراب نويي بسته و از سوراخ پشت بام كه اهالي روستا از اين سوراخ به نام درجي ياد مي كنند بنه پايين مي فرستند و افراد خانه نيز بطور معمول مختصري از آنچه در سفره شب چله فراهم كرده اند درون جوراب ريخته و با اشاره فرد مورد نظر جوراب را بالا مي كشد .

دراين استان درشب يلدا مردم با نواختن سازهاي آييني همچون ني،تار و تنبور و خواندن اشعارحماسي محفل گرمي را براي خودو آشنايان در آغاز اولين روز فصل زمستان رقم مي زدند.در زمان گذشته ايرانيان باستان معتقد بودند كه در اين شب بايد ميوه هايي بخورند كه سرد باشد تا گرماي تابستان آزارشان ندهد كه از جمله آنها هندوانه، انار ، پرتقال و نيز ماست و دوغ بوده است .

به هر حال در زمان هاي قديم برگزاري آيين سنتي شب يلدا در دامنه رشته كوه البرز از جمله منطقه طالقان كنار و زير كرسي و با حضور بزرگان فاميل و نقل قصه هايي از شاهنامه همراه بوده است كه البته اكنون ديگر شرايط بطور كامل تغيير كرده اما البرزنشينان نيز همچون ديگر هموطنان در جاي جاي ميهن اسلامي آيين شب چله و يا شب يلدا را با شادي و شادماني برگزار مي كنند.

با توجه به پیشرفت و مدرنیته شدن تمام رویداد ها و لوازم پیرامون ما ، يك سري آيين ها و سنتها را بايد حفظ كرد،اين آيين سنتي است كه از نياكان مااجرا مي شده است ومانيز بايد آنها را حفظ كنيم .درست است كه ما بابه سوي مدرنيته پيش مي رويم ولي سنت ها رابايد حفظ كنيم.ما بايد مانندبسياري از كشورهاي اسيايي واروپايي آيين هاو سنت هاي كهنه خود رابه خوبي حفظ واجرا كنيم اين دو مكمل هم هستند.

یلدا طولانی ترین شب سال در روز 30 ام آذر ماه و شب آخر پاییز یم باشد .